Một chương hồi đầy cảm xúc, quy tụ những gương mặt nghệ sỹ gạo cội từ U80 đến U100, những con người mà cuộc đời và tác phẩm của họ đã trở thành một phần không thể tách rời của dòng chảy văn hóa dân tộc.

Triển lãm đặc biệt mang tên “Người giữ thời gian – Cổ lai hy” được tổ chức tại không gian nghệ thuật CHILLALA House of Art, diễn ra từ ngày 9 đến ngày 31 tháng 5 năm 2026. Chương trình được thực hiện với sự đồng hành và hỗ trợ thông tin từ Sở Văn hóa và Thể thao TP. Hồ Chí Minh, góp phần lan tỏa những giá trị nghệ thuật và di sản văn hóa đến công chúng một cách sâu rộng và chính thống.

Khi thời gian kết tinh thành tâm thức

Vượt lên trên ý niệm về ngưỡng tuổi “xưa nay hiếm”, “Cổ lai hy” hiện diện như một biểu tượng của sự tinh luyện trong tâm thức và sức sáng tạo bền bỉ xuyên suốt. Giữa nhịp sống hối hả và những chuyển dịch không ngừng của thời đại, triển lãm là cuộc hành trình tìm về những tâm hồn đã lặng lẽ bước qua gần một thế kỷ. Họ là những người đã thấu thị và lưu dấu từng nhịp đập của lịch sử, từng hơi thở của đời sống vào sâu trong những tầng tầng lớp lớp của sắc màu.

Họ không chỉ thực hành sáng tạo nghệ thuật, họ đang “giữ” lại thời gian. Mỗi tác phẩm chính là một ngăn kéo ký ức được kết tinh bởi sự tĩnh lặng và miệt mài, nơi thời gian như ngưng đọng, trở thành một thực thể hữu hình có thể chạm tới bằng cả thị giác lẫn tâm hồn.

Khi thời gian đi vào ngôn ngữ tạo hình

– TS. Nguyễn Hồng Ngọc viết cho triển lãm “Người giữ thời gian – Cổ lai hy”

Có những triển lãm đáng chú ý không chỉ vì chủ đề, mà vì cách chúng mở ra một trường nhìn rộng hơn chính không gian trưng bày của mình. “Cổ lai hy”, trong mạch dự án “Người giữ thời gian”, là một trường hợp như vậy.

Điều khiến kỳ triển lãm này gợi suy nghĩ không chỉ nằm ở sự hiện diện của những nghệ sĩ đã đi qua nhiều thập niên đời sống và sáng tạo. Hấp dẫn hơn, theo tôi, là cuộc gặp gỡ của những thực hành từng song hành trong một bối cảnh mỹ thuật nhất định, nay cùng xuất hiện trong một thời điểm, để từ đó gợi lại không chỉ dấu ấn cá nhân mà cả không khí của một giai đoạn. Mỗi họa sĩ mang theo một đường đi riêng, một nhịp phát triển riêng, một cách hiện diện khác nhau trong đời sống mỹ thuật: người được nhận diện qua tác phẩm, người gắn với môi trường nghề nghiệp, người để lại dấu ấn ở ngôn ngữ tạo hình, cũng có người bền bỉ như một phần của sinh hoạt nghệ thuật qua năm tháng. Chính sự không đồng nhất ấy làm cho cuộc hội ngộ này trở nên đáng xem: nó không tạo ra một hình ảnh phẳng, mà mở ra một bề mặt nhiều lớp, nơi mỗi cá nhân là một lát cắt của thời gian, và khi đặt cạnh nhau, họ cho thấy diện mạo của một thời đoạn nhiều hơn là một danh sách tên tuổi.

Nhưng điều khiến tôi dừng lại lâu hơn còn nằm ở một phương diện khác: ở đây, thời gian không chỉ hiện ra như bối cảnh, mà đã đi vào chính ngôn ngữ tạo hình. Nó có mặt trong cách một hình ảnh được giữ lại hay lược đi, trong độ tiết chế của màu sắc, trong nhịp điệu của nét bút, và trong cách chất liệu được chạm đến với một sự điềm tĩnh khác. Ở chặng này của đời làm nghề, tác phẩm không còn chủ yếu kể về thế giới theo lối trực diện. Nó cho thấy cách một con người đã hấp thụ thế giới qua nhiều năm tháng sống, làm việc, quan sát và đi qua biến động. Vì thế, thời gian trong nghệ thuật không nằm ở đề tài cũ hay mới, mà ở cách một nét vẽ mang theo chiều dày của trải nghiệm, ở cách một hình khối giữ lại độ lắng của cảm nhận.

Có lẽ vì vậy mà điều đáng quý ở những tác phẩm hiện diện trong “Cổ lai hy” không chỉ là ký ức. Điều chạm tới người xem sâu hơn là độ lắng của nhãn quan, thứ được bồi đắp qua thời gian, qua lao động nghề nghiệp, qua những im lặng riêng của mỗi người, rồi lặng lẽ đi vào tác phẩm. Không phải tác phẩm nào cũng tạo ấn tượng tức thì; nhưng càng nhìn lâu, người ta càng nhận ra một độ nén khác: ít phô bày, không vội vàng giải thích, và chính những khoảng lặng ấy mở ra một cuộc đối thoại không lời nhưng bền bỉ.

Chính ở điểm này, “Cổ lai hy” trở nên thú vị hơn như một trải nghiệm thưởng lãm. Điều người xem nhận được không chỉ là cảm xúc trước một cuộc hội ngộ đặc biệt, mà còn là cơ hội đi qua nhiều tiết tấu của sáng tạo: sự kỷ luật thị giác được giữ vững, chất liệu trở thành nơi ký ức tự lắng, những xu hướng giản lược dần theo thời gian, hay ngược lại, một nội lực vẫn được duy trì trong độ đầy của biểu đạt. Tác phẩm vì thế không chỉ được nhìn thấy, mà còn để lại một dư âm.

Tác phẩm “Hai chị em” của họa sĩ Tố Phượng. Bà đã qua đời vài ngày trước khi triển lãm khai mạc.

Điều đẹp ở đây, theo tôi, là triển lãm không buộc người xem phải đi tìm một câu trả lời duy nhất. Nó mở ra một vùng cảm nhận, nơi thời gian hiện diện dưới nhiều hình thức: như trải nghiệm, như độ bền, như ký ức, như sự tiết chế, và đôi khi, chỉ như một nhịp im rất nhẹ nhưng đủ để giữ người xem ở lại lâu hơn trước tác phẩm. Bởi vậy, “Cổ lai hy” có lẽ nên được tiếp cận bằng một nhịp nhìn chậm. Không chỉ để nhận ra khác biệt trong bút pháp hay hình thức biểu đạt, mà để thấy được cách mỗi tác phẩm mang theo phần lắng lại của một đời sống sáng tạo. Khi ấy, triển lãm không chỉ kể câu chuyện của từng cá nhân, mà còn gợi ra một cảm nhận rộng hơn về thời gian như một chất liệu âm thầm của nghệ thuật.

Và có lẽ đó cũng là một gợi mở đẹp cho dự án “Người giữ thời gian”: thời gian trong nghệ thuật không chỉ là thứ để nhắc nhớ, mà còn là thứ tiếp tục vận động, lặng lẽ nhưng bền bỉ trong cách tác phẩm ở lại, và trong cách mỗi lần hội tụ lại mở ra một cách đọc mới về những gì tưởng như đã thuộc về ký ức.

12 tên tuổi gạo cội trong làng mỹ thuật Việt

Một dịp hiếm có để được đồng thời thưởng lãm nhiều tác phẩm của các tên tuổi gạo cội trong làng mỹ thuật. Đây còn là một cơ hội để chúng ta cùng lắng nghe tâm tư của 12 nghệ sỹ đã tuổi “chợt nhớ đã quên” nhưng bền lòng sáng tạo.

1. Họa sỹ Tạ Kim Dung

2. Họa sỹ Lê Triều Điển

3. Họa sỹ Hoàng Minh Hằng

4. Họa sỹ Hồng Lĩnh

5. Họa sỹ Huỳnh Văn Mười (nghệ danh Uyên Huy)

6. Họa sỹ Quách Phong

7. Cố họa sỹ Đỗ Thị Tố Phượng

8. Họa sỹ Ca Lê Thắng

9. Họa sỹ Nguyễn Thị Tâm

10. Điêu khắc gia Phùng Chí Thu

11. Họa sỹ Huỳnh Thị Kim Tiến

12. Họa sỹ Đỗ Phương Toàn (nghệ danh Đoàn Quốc)

Thông tin chi tiết về triển lãm

Tên triển lãm: Người giữ thời gian – Cổ Lai Hy
Đơn vị tổ chức và sản xuất nội dung: CHILLALA – House of Art
Cố vấn nghệ thuật: Họa sỹ Nguyễn Thị Tâm, NGND. Họa sỹ Uyên Huy (Huỳnh Văn Mười), TS. Nguyễn Hồng Ngọc
Lễ khai mạc: 17:00 ngày 08/05/2026 (chỉ dành cho khách mời)
Tọa đàm: 10:00 ngày 09/05/2026, với sự tham gia của thầy Phan Cẩm Thượng, TS. Nguyễn Hồng Ngọc
Triển lãm mở cửa tự do: 09:00 – 21:000 mỗi ngày từ 09/05 – 31/05/2026
Địa điểm: CHILLALA – House of Art, 75 Xuân Thủy, An Khánh (Thảo Điền), TP. HCM