Một câu hỏi cũ nhưng không cũ! Sưu tầm nghệ thuật nên bắt đầu như thế nào? Những lời khuyên từ chuyên gia dành cho người mới bước chân vào thế giới nghệ thuật, từ việc tìm kiếm tài năng trẻ đến lựa chọn tác phẩm thực sự chạm đến cảm xúc.

Thế giới nghệ thuật có thể khiến người mới cảm thấy e dè. Chỉ riêng việc bước vào một phòng tranh, chưa nói đến chuyện hỏi bảng giá, đôi khi đã đủ tạo nên cảm giác ngần ngại trước ánh nhìn lạnh lùng của nhân viên phòng tranh. Chương trình truyền hình mới của BBC, The Big Deal, hướng đến việc xóa bỏ những rào cản ấy, khuyến khích nhiều người thử sức với thị trường nghệ thuật ở phân khúc giá dễ tiếp cận. Bảy cặp người chơi chưa có nhiều kinh nghiệm sưu tầm cạnh tranh trong hành trình tìm kiếm những gương mặt đương đại có thể tiếp nối dấu ấn của Tracey Emin hay Sarah Lucas.

Đây cũng là một phần trong làn sóng sách, sự kiện và mô hình kinh doanh mới, mang đến cho những nhà sưu tầm tương lai nhiều hướng tiếp cận thị trường hơn.

Các buổi triển lãm tốt nghiệp tại trường nghệ thuật từ lâu đã được xem là nơi phát hiện những tài năng mới. Đôi khi, một lựa chọn đúng thời điểm có thể mang lại thành quả đáng kinh ngạc. Một tác phẩm của Damien Hirst từng được bán với giá 600 bảng Anh tại triển lãm của ông ở Goldsmiths, trước khi đạt mức hơn 1,3 triệu bảng. Trong The Big Deal, các chuyên gia nghệ thuật giới thiệu những trường đào tạo đáng chú ý để tìm kiếm thế hệ nghệ sĩ tiếp theo. Nhà kinh doanh nghệ thuật Cordelia de Freitas lựa chọn các bức tranh hình họa của Abi Joy Samuel, trong khi giám tuyển Matt Carey-Williams chú ý đến những tác phẩm giàu chất mộng tưởng của Jinhee Park. Cả hai đều tốt nghiệp Royal College of Art tại London trong năm 2026.

Niềm vui khi phát hiện một nghệ sĩ trước khi tên tuổi của họ được biết đến rộng rãi là điều khiến hoạt động sưu tầm trở nên hấp dẫn. Những nhà sưu tầm chuyên nghiệp không chỉ tìm hiểu sinh viên trong mùa triển lãm tốt nghiệp, mà còn theo dõi họ suốt cả năm. Tuy nhiên, việc dự đoán tác phẩm nào sẽ tăng giá không nên là mục tiêu duy nhất. Trực giác có thể là điểm khởi đầu, trong khi giải thưởng, chương trình lưu trú nghệ thuật và những ghi nhận chuyên môn mang đến thêm cơ sở để cân nhắc. Giá trị lớn nhất của việc sưu tầm, theo một góc nhìn khác, nằm ở khả năng hình thành con mắt thẩm mỹ riêng và đồng hành cùng những nghệ sĩ có tác phẩm thực sự tạo được sự cộng hưởng.

Tinh thần ấy cũng là trọng tâm của cuốn sách How to Start an Art Collection của Georgia Spray, do Thames & Hudson xuất bản ngày 3 tháng 9 năm 2026. Lời khuyên của tác giả rất đơn giản: hãy bắt đầu bằng trực giác. Một trong những rào cản lớn nhất khiến nhiều người ngần ngại mua nghệ thuật là nỗi sợ mình không đủ kiến thức để đánh giá tác phẩm hoặc không biết cách trò chuyện về chúng. Nhưng việc sưu tầm không nhất thiết đòi hỏi một tấm bằng lịch sử nghệ thuật. Sự tò mò, khả năng quan sát và cảm giác gắn bó với một tác phẩm có thể là những điểm khởi đầu phù hợp.

Năm 2016, Georgia Spray thành lập Partnership Editions để lấp khoảng trống giữa những cửa hàng bán tranh in trang trí và các phòng tranh cao cấp trên phố Cork Street. Danh mục của đơn vị trải rộng từ 50 đến khoảng 10.000 bảng Anh, bao gồm tranh sơn dầu giàu sắc độ của Sophie Glover và các tác phẩm gốm minh họa của Freyja Lee. Mô hình này hướng đến những người yêu nghệ thuật và thiết kế nội thất, vừa sở hữu ngôi nhà riêng và muốn tìm kiếm các nghệ sĩ mới nhưng chưa biết bắt đầu từ đâu. Hiện Partnership Editions giới thiệu tác phẩm của hơn 80 nghệ sĩ, được tuyển chọn thông qua triển lãm tốt nghiệp, mạng xã hội, giới thiệu từ nghệ sĩ khác và các đợt tuyển chọn mở thường niên. Đáng chú ý, một nửa doanh số đến từ các nhà thiết kế nội thất, cho thấy nghệ thuật mới nổi đang thu hút cả những khách hàng vốn đã quen thuộc với các nhà đấu giá lớn như Christie’s và Sotheby’s.

Những sáng kiến khác cũng đang giúp thị trường trở nên gần gũi hơn. The Filthy Fox Auction Club tại London tập trung đưa tác phẩm của các nghệ sĩ mới tốt nghiệp lên sàn đấu giá. Trong khi đó, Outsiders Art Club, được nhà báo kiêm nhà kinh doanh nghệ thuật Marie Le Conte thành lập năm 2025, hướng đến những người muốn mua tác phẩm chất lượng với mức giá hợp lý trong một không khí thoải mái. Tại sự kiện tiếp theo ở Vauxhall ngày 15 tháng 9, câu lạc bộ tổ chức buổi trò chuyện với họa sĩ Nick Ivins, người vừa tốt nghiệp Royal College of Art, đồng thời giới thiệu tranh và bản vẽ có giá từ 200 đến 500 bảng Anh. Một số khách đã quyết định mua tác phẩm chỉ trong mười phút đầu tiên, dù phần lớn cần thêm thời gian để quan sát và cân nhắc.

Sau cùng, kiên nhẫn là một trong những nguyên tắc quan trọng nhất để tránh hối tiếc khi mua nghệ thuật. Một tác phẩm không nhất thiết phải được đánh giá bằng câu hỏi liệu nó có xuất sắc hay không, mà còn bằng việc nó có tiếp tục ở lại trong tâm trí người xem sau vài ngày. Khi một bức tranh vẫn khiến bạn nghĩ đến, khi một tác phẩm tiếp tục khơi gợi sự tò mò ngay cả sau khi đã rời khỏi phòng tranh, đó có thể là tín hiệu đáng để lắng nghe. Bắt đầu một bộ sưu tập không nhất thiết phải bằng một khoản đầu tư lớn hay một lựa chọn được thị trường bảo chứng. Đôi khi, hành trình ấy chỉ cần bắt đầu từ một tác phẩm bạn thực sự yêu thích.

Theo: HTSI