“Trả thù tuổi trẻ” là cách nghệ sĩ đường phố Việt Max gọi vui về động lực tạo nên studio, vì thế không mang nghĩa quay lại với những khó khăn của quá khứ. Đó là cách một trải nghiệm từng thiếu thốn được chuyển hóa thành một không gian dành cho những người đến sau. Bởi những năm đầu thập niên 90, khi Hip-Hop và Breaking còn khá mới ở Việt Nam, một chỗ tập đúng nghĩa gần như là điều không tồn tại. Những sàn bê tông gồ ghề, nền gạch đá hoa hay những khoảng trống tình cờ tìm thấy trên đường phố trở thành nơi một thế hệ B-Boy tập luyện, dù không ít lần phải đối mặt với ánh nhìn dè chừng hay bị yêu cầu rời đi.

Có những không gian được tạo ra để tách mình khỏi thành phố. Cũng có những không gian lại mang theo thành phố bước vào bên trong. Nép mình phía sau một con phố Sài Gòn luôn chuyển động, PUSW Studio của Việt Max mang dáng dấp của một nơi như thế: bê tông, graffiti, những vật dụng đời thường và âm nhạc cùng tồn tại trong một không gian mà ở đó, tinh thần đường phố không được tái hiện như một phong cách trang trí, mà tiếp tục được sống.

Với Việt Max, câu chuyện về PUSW Studio bắt đầu từ một ký ức rất cá nhân. Khi anh cùng thế hệ của mình bước vào Hip-Hop và Breaking vào đầu những năm 1990, gần như không có một không gian đúng nghĩa để tập luyện. Khi ấy, việc tìm một nơi đủ an toàn để tập luyện gần như là một thử thách. Những mặt sàn bê tông hoặc gạch đá hoa gồ ghề không chỉ gây khó khăn cho những động tác Breaking, mà còn phản ánh một thời điểm khi Hip-Hop chưa thực sự được nhìn nhận như một bộ môn nghệ thuật. Nhiều năm sau, PUSW Studio ra đời như một cách để Việt Max tạo nên điều mà thế hệ của anh từng thiếu: một nơi để Hip-Hop được tồn tại và phát triển. 

Tôi muốn tạo ra một không gian như ngày hôm nay, để mọi người có một nơi giống như một ngôi nhà thứ hai. Mọi người đến đây có thể tự do sáng tạo, chia sẻ và làm những điều tích cực cho xã hội, rồi chia sẻ lại những điều đấy cho thế hệ kế tiếp.

PUSW vốn được Việt Max thành lập từ năm 2008 và theo thời gian phát triển từ một tổ chức cộng đồng Hip-Hop và hình thành một hệ sinh thái gắn với thời trang, nghệ thuật và các hoạt động cộng đồng. Chính tinh thần ấy tiếp tục được kéo dài trong PUSW Studio: một không gian không chỉ dành cho việc tập luyện, mà còn cho những cuộc gặp gỡ, trao đổi, sáng tạo và truyền lại kinh nghiệm giữa các thế hệ.

Một góc phố được mang vào bên trong

Nếu nhiều studio thường hướng đến sự sạch sẽ, hoàn thiện và trung tính, PUSW Studio lại chủ động giữ lại những dấu vết thô ráp của đường phố. Tường bê tông, sàn bê tông và những bề mặt nguyên bản tạo nên cảm giác gần với một góc phố hay một không gian tập luyện cũ hơn là một studio được thiết kế để tách khỏi đời sống bên ngoài. Với Việt Max, sự “raw” ấy không phải một aesthetic được lựa chọn đơn thuần để tạo ra vẻ cá tính. Nó bắt nguồn từ chính cách anh đã trải nghiệm Hip-Hop trong suốt hơn ba thập niên.

Tôi muốn nó có một sự raw, một sự nguyên bản nào đấy của đường phố ở trong này. Để khi mọi người bước vào đây, mặc dù nó là một studio nhưng vẫn có cảm giác rằng mình đang tập ở ngoài đường phố.

Đó cũng là lý do Street Culture xuất hiện trong PUSW Studio theo một cách rất đời thường. Những chiếc locker trở thành bề mặt cho tag graffiti. Những cánh cửa, cửa nhà vệ sinh, điều hòa hay quạt cũng không nằm ngoài ngôn ngữ ấy. Những vật dụng vốn chỉ có chức năng sử dụng được đặt vào cùng một hệ thống hình ảnh, để graffiti và những dấu hiệu của Hip-Hop không chỉ xuất hiện ở một mảng tường được chỉ định, mà len vào cả những thứ bình thường nhất. Ở đây, “Street” vì thế không nằm ở việc không gian có bao nhiêu graffiti hay sử dụng bao nhiêu vật liệu thô. Nó nằm ở cách một cộng đồng chiếm lấy, sử dụng và biến đổi không gian theo cá tính của chính mình.

Đó cũng là tinh thần Việt Max đã theo đuổi từ những ngày đầu với Hip-Hop. Từ một B-Boy thế hệ đầu, anh mở rộng thực hành của mình sang nghệ thuật thị giác, thiết kế, thời trang và đạo diễn; chính anh từng chia sẻ rằng dù là làm phim, vẽ mural hay nhảy, tất cả những điều đó đều bắt nguồn từ Hip-Hop. Vì thế, PUSW Studio có thể được nhìn như một phần tiếp nối tự nhiên trong hành trình sáng tạo ấy: thay vì chỉ đưa Hip-Hop vào một tác phẩm, một bộ quần áo hay một điệu nhảy, Việt Max đưa nó vào chính không gian nơi cộng đồng tạo ra những điều đó.

“Chất phố” 

Có một điều thú vị trong cách Việt Max nói về Street Culture: với anh, đường phố không phải một khái niệm chỉ thuộc về Hip-Hop. Sau hơn ba thập niên sống cùng văn hóa này, anh nhìn thấy “chất phố” trong chính đời sống của người Việt, từ một ly trà đá trên vỉa hè, một cốc cà phê ngoài đường cho đến những món ăn đường phố. Đó là những hình ảnh có thể xuất hiện trong đời sống của bất kỳ ai, bất kể họ thuộc tầng lớp hay vị trí nào.

Bản thân tôi cũng trải nghiệm cuộc sống và tôi thấy rằng cái tính chất gọi là đường phố trong một con người Việt Nam thì lúc nào cũng có.

Cách nhìn ấy khiến PUSW Studio không cố gắng dựng lại một phiên bản nước ngoài của Hip-Hop. Những biểu tượng của Street Culture được đặt cạnh những vật dụng rất Việt Nam, rất đời thường, tạo nên một không gian có nguồn gốc từ Hip-Hop nhưng đã được Việt Max diễn giải qua trải nghiệm của chính mình. Và có lẽ đó cũng là điểm quan trọng trong cách anh làm sáng tạo. Hip-Hop vốn được hình thành từ khả năng biến những gì sẵn có thành một ngôn ngữ mới: một nhịp beat có thể trở thành chuyển động, một bức tường có thể trở thành canvas, một bộ trang phục có thể trở thành tuyên ngôn cá nhân. PUSW Studio tiếp tục cách tư duy ấy ở cấp độ không gian.

Khi bước vào bất cứ một không gian nào, họ sẽ biến không gian đấy trở thành Hip-Hop giống họ.

Bởi vậy, những chiếc locker, cánh cửa hay chiếc quạt ở PUSW không đơn thuần là những chi tiết décor. Chúng cho thấy một điều rất căn bản của Street Culture: không gian không quyết định con người sẽ sáng tạo thế nào; chính con người biến không gian thành của mình.

Âm nhạc là linh hồn của không gian

Nếu bê tông và graffiti tạo nên diện mạo của PUSW Studio, âm nhạc mới là thứ khiến không gian thực sự chuyển động. Với Việt Max, mối quan hệ ấy bắt đầu từ rất lâu trước khi PUSW Studio xuất hiện. Anh đến với Hip-Hop từ năm 1992, với Michael Jackson là một trong những điểm chạm đầu tiên. Trong một cuộc trò chuyện trước đây, anh từng kể rằng chính nhịp điệu, bass và drums trong “Billie Jean” khiến anh muốn chuyển động, rồi từ đó bước sâu hơn vào thế giới Hip-Hop.

Đến hôm nay, Michael Jackson vẫn là nghệ sĩ anh yêu thích từ nhỏ đến hiện tại, đặc biệt là album Off the Wall và Bad. Nhưng tại PUSW Studio, âm nhạc không chỉ tồn tại như một sở thích cá nhân. Để tinh thần ấy được cảm nhận trọn vẹn trong không gian, âm nhạc tại PUSW Studio cũng cần một chất âm đủ sống động để theo kịp những chuyển động liên tục của cơ thể. Loa Mashall Stanmore IV hiện diện ở đó với âm thanh rộng, giàu năng lượng và độ sâu đủ để những nhịp bass, drums có thể trở thành một phần của chính không khí nơi đây.

Đối với tôi, âm nhạc trong Hip-Hop là linh hồn và là chất xúc tác để cho bộ não sáng tạo và chuyển động của cơ thể.

Đó là một cách nhìn quan trọng để hiểu không gian này. Một studio Breaking không chỉ cần một mặt sàn đủ rộng. Nó cần âm thanh để cơ thể phản ứng, cần nhịp điệu để chuyển động được hình thành và cần năng lượng của những người cùng hiện diện trong một không gian. Nếu Street Culture tạo nên diện mạo, âm nhạc lại là thứ khiến không gian thực sự chuyển động. Với Việt Max, âm nhạc trong Hip-Hop không thể được xem đơn giản như một phần nền để người ta nhảy theo. Nó tham gia trực tiếp vào cách cơ thể cảm nhận, phản ứng và sáng tạo. Âm nhạc vì thế không đứng bên ngoài chuyển động. Nó kích hoạt chuyển động.

Từ những tiếng beat vang lên trong những buổi tập, những Cypher hay những cuộc gặp gỡ của cộng đồng, PUSW Studio trở thành nơi âm thanh, cơ thể và con người liên tục tác động qua lại. Những gì diễn ra ở đây không có một hình thức cố định: một bản nhạc có thể dẫn đến một điệu nhảy, một cuộc gặp có thể mở ra một ý tưởng mới, và một không gian được tạo ra cho Breaking có thể tiếp tục trở thành nơi hội tụ của nhiều hình thức sáng tạo khác. Điều đó cũng lý giải vì sao âm nhạc có một vị trí đặc biệt tại PUSW Studio. Nơi đây không chỉ là chỗ để học một động tác hay hoàn thiện một bài nhảy, mà còn là nơi mỗi người có thể tìm thấy cách riêng để phản ứng với âm thanh, với không gian và với những người xung quanh. Từ những ngày đầu phải tìm một khoảng sân để tập đến một studio được xây dựng dành riêng cho cộng đồng, âm nhạc vẫn giữ nguyên vai trò kết nối những người bước vào thế giới Hip-Hop.

Một không gian để cộng đồng tiếp tục viết câu chuyện

Có lẽ vì thế, điều Việt Max muốn giữ lại trong PUSW Studio không phải một hình ảnh bất biến về đường phố. Sau hơn 30 năm gắn bó với Hip-Hop, anh hiểu rằng Street Culture luôn thay đổi theo những người sống cùng nó. Những thế hệ đầu tiên có thể bắt đầu từ một khoảng sân, một mặt bê tông hay một chiếc cassette; những thế hệ sau có thể bước vào một studio được xây dựng dành riêng cho mình. Nhưng điều kết nối họ vẫn là khả năng tự do sáng tạo, gặp gỡ và để lại dấu ấn của mình. PUSW cũng đã được Việt Max định hướng như một thương hiệu và lifestyle gắn với tinh thần sống tích cực, các hoạt động văn hóa và sự phát triển của cộng đồng Street Culture. Trong nhiều năm, PUSW tham gia tổ chức các cuộc thi, workshop, jam và những dự án hướng đến nhiều nhóm khác nhau trong cộng đồng Hip-Hop.

Vì thế, PUSW Studio không chỉ giải quyết một vấn đề từng tồn tại với thế hệ Việt Max, thiếu một nơi để tập. Nó mở rộng câu hỏi thành: sau khi đã có một nơi để tập, cộng đồng sẽ làm gì với không gian ấy? Họ có thể tập luyện. Có thể gặp nhau. Có thể chia sẻ những gì mình biết. Có thể tạo ra một hình thức chuyển động mới. Và rồi, đến lượt mình, họ có thể truyền những điều đó cho một thế hệ khác. Đó cũng là lúc “ngôi nhà thứ hai” trở nên có ý nghĩa hơn một cách gọi. Một ngôi nhà không nhất thiết phải được tạo nên bởi những bức tường hoàn hảo hay một thiết kế hoàn chỉnh. Đôi khi, nó được tạo nên bởi cảm giác rằng mình có thể bước vào, đặt xuống những điều mình đang mang theo và được tự do trở thành chính mình.

PUSW Studio giữ lại bê tông của đường phố, những nét Tag trên những vật dụng đời thường và tiếng nhạc đủ lớn để cơ thể bắt đầu chuyển động. Nhưng phía sau tất cả những điều đó là một ý niệm mềm hơn: tạo ra một nơi để cộng đồng được tự do sống với điều mình yêu thích, rồi tiếp tục trao nó cho những người đến sau.

Từ một tuổi trẻ từng phải tìm kiếm những khoảng sân để tập luyện đến một “ngôi nhà thứ hai” dành cho cộng đồng, PUSW Studio vì thế không phải là cách Việt Max đưa đường phố vào trong nhà. Đó là cách anh tạo cho tinh thần đường phố một nơi để ở lại, gặp gỡ và tiếp tục chuyển động. Đường phố cho họ cảm hứng. Nhưng chính cộng đồng mới khiến nơi này trở thành một mái nhà.

🎬 EP 06 | Nhà “Hip-Hop” của House of Luxe đã chính thức lên sóng.
📍 Khám phá thêm những nội dung độc quyền về kiến trúc, nội thất và nghệ thuật sống trên LUXUO Việt Nam.