Hành trình thưởng thức rượu vang: Nghi thức xã hội và nghệ thuật khám phá – kết nối
Trải nghiệm thưởng thức rượu vang ngày nay đã được nâng cấp thành những khoảnh khắc đánh thức mọi giác quan, nâng tầm cách người tiêu dùng cảm nhận và tận hưởng những giọt men gắn kết
Thưởng thức rượu vang và các dòng rượu cao cấp ngày nay không còn dừng lại ở một ngụm thử thoáng qua, mà đã trở thành một trải nghiệm trọn vẹn, được thực hiện với sự chủ ý và sự tinh tế trong từng cảm nhận. Mỗi cử chỉ từ xoay nhẹ ly, hít hà hương thơm cho đến khoảnh khắc dừng lại trước ngụm đầu tiên đều tạo nên một “vũ đạo” tinh tế, làm chậm nhịp và nâng tầm trải nghiệm.
Các thương hiệu rượu hảo hạng ngày càng chú trọng thiết kế những buổi trải nghiệm thử như những nghi thức đa giác quan, nơi nguồn gốc, sự kết hợp hương vị và công nghệ giao hòa để đánh thức mọi cảm nhận. Nghệ thuật uống rượu ngày nay không chỉ xoay quanh chất lỏng trong chai mà còn là câu chuyện, là sự kết nối.
Xem thêm: Khói than bùn – di sản của rượu whisky và bài toán bền vững cho tương lai
Sự khởi đầu
Trong thế giới rượu hảo hạng, khoảnh khắc mở đầu, cũng là lúc mọi giác quan bắt đầu được đánh thức, chính là lần rót đầu tiên. Tiếng nút chai bật nhẹ, hương thơm và cảm giác ly rượu trên tay. Những cử chỉ nhỏ bé đó đánh dấu sự chuyển mình từ việc uống thông thường sang một hành động thưởng thức trọn vẹn.
Tại The Macallan Estate ở Speyside, khoảnh khắc khởi đầu này còn mang chiều sâu đặc biệt hơn. Trải dài trên 485 mẫu đất được gìn giữ cẩn trọng, nhà chưng cất đặt yếu tố thổ nhưỡng vào trung tâm của câu chuyện thương hiệu. Tại đây, khách được mời “lần theo” nguồn gốc từng giọt whisky, từ dòng nước giàu khoáng chất của sông Spey đến những cánh đồng lúa mạch và các thùng gỗ sồi tạo nên hương vị đặc trưng. Đó là hành trình đưa thời gian và không gian trở lại trong nghi thức thưởng thức rượu hiện đại.
Bằng cách khơi gợi mùi hương, âm thanh và xúc giác trước ngụm đầu tiên, The Macallan biến sự mong chờ thành một phần không thể thiếu của trải nghiệm. Đó là một cảm giác nâng niu, tương tự như tinh thần thưởng thức rượu vang đúng nghĩa, nơi mọi giác quan đều được đánh thức trước khi hương vị chạm môi.
Điểm đặc biệt trong cách tiếp cận của The Macallan chính là cách thương hiệu kết nối whisky trở lại với môi trường tự nhiên của nó. The Macallan Estate không chỉ là nơi sản xuất mà còn trở thành một phần của chính nghi thức thưởng thức. Tại đây, trải nghiệm nếm thử được thiết kế để nâng cao nhận thức về môi trường xung quanh, nơi hình thành nên từng chai whisky.
Khách được khuyến khích di chuyển trong khung cảnh rộng lớn, quan sát ánh sáng rọi qua Easter Elchies House, lắng nghe dòng chảy của sông Spey, hay cảm nhận hương thông và đất ẩm trong không khí. Trong quầy bar, nghi thức phục vụ tích hợp các nguyên liệu lấy từ môi trường địa phương, nhấn mạnh mối liên hệ giữa thiên nhiên và nghệ thuật chế tác. Mỗi giác quan đều đóng vai trò trong việc chuẩn bị khẩu vị, biến hành động nếm thử tưởng chừng đơn giản trở thành một khúc dạo đầu đa giác quan, đồng thời khám phá bầu không khí xung quanh, tương tự như tinh thần thưởng thức rượu vang trọn vẹn.
Khi ly rượu kết nối với không gian và âm thanh
Những trải nghiệm nếm thử đa giác quan ngày nay không chỉ đánh thức khẩu vị mà còn khai mở âm thanh và ánh sáng, nâng cao cảm nhận của người thưởng thức. Các buổi nếm thử hiện đại càng lúc càng chú trọng việc kích hoạt không gian và âm thanh như chính cách chúng tác động lên vị giác.
Ví dụ, chuyến tham quan “Immersive Initiation” của Hennessy mời khách bước vào những hầm rượu lịch sử tại Cognac trong hai giờ trải nghiệm trọn vẹn, kết hợp việc nếm thử Hennessy V.S và V.S.O.P (thưởng thức nguyên chất, trên đá hoặc trong cocktail) với hành trình thực tế ảo mang tên MOBILIS.
Bắt đầu từ chuyến đi bằng thuyền năng lượng mặt trời trên sông Charente, khách được dẫn vào Pavillons Cellar, nơi hàng trăm thùng gỗ sồi xếp dọc tường, chuyển từ ánh sáng tự nhiên sang ánh sáng dịu, làm nổi bật kết cấu thùng và năm thu hoạch ghi bằng phấn trên thân thùng. Trong phần VR do các nghệ sĩ Olivier Kuntzel & Florence Deygas phát triển, các tín hiệu thị giác và thính giác như sàn rung, gió mô phỏng, ánh sáng thay đổi và âm thanh bao trùm đều tương ứng chính xác với bảy nốt hương của Hennessy X.O.
Bằng cách biến việc nếm thử thành một chuỗi trải nghiệm phối hợp giữa không gian và câu chuyện, Hennessy mở rộng nghi thức thưởng rượu vượt ra ngoài ly và rượu, biến ngụm đầu tiên chỉ là một phần trong tổng thể kiến trúc trải nghiệm đa giác quan.
Nghệ thuật kết hợp trong thưởng thức rượu vang
Việc kết hợp rượu với xì gà, socola hay những món đi kèm được tuyển chọn tinh tế nâng tầm trải nghiệm nếm thử, đánh thức nhiều giác quan hơn là chỉ vị giác. Tại LOUIS XIII, Cellar Master Baptiste Loiseau đã phát triển các cặp món ăn nhằm thể hiện cách kết cấu và hương vị tương tác với cognac.
Ví dụ, trứng cá Beluga trên muỗng xà cừ làm nổi bật sự tinh tế, cho phép những nốt hương hoa và trái cây dịu dàng của cognac bừng lên, trong khi những lát mỏng như giấy của thịt Bellota phản chiếu kết cấu mượt mà, phong phú của rượu, tạo nên ấn tượng cảm quan lâu dài.
LOUIS XIII còn mở rộng nghi thức vượt ra ngoài vị giác, giới thiệu các bộ sưu tập đồ gốm như “Soil is Our Soul” và “Light of Time”, khiến hành động phục vụ và thưởng thức trở thành một phần của trải nghiệm đa giác quan, hòa quyện giữa thị giác, xúc giác và khẩu vị. Việc sử dụng và cảm nhận đồ gốm đánh thức giác quan nhìn và sờ, kết hợp với vị giác, tạo nên một trải nghiệm trọn vẹn và sâu sắc trong thưởng thức rượu vang và rượu cao cấp.
Việc kết hợp xì gà mang đến trải nghiệm sâu sắc tương tự, đặc biệt với whisky. Một loại single malt (whisky làm hoàn toàn từ lúa mạch mạch nha và chỉ từ một nhà máy chưng cất, nổi bật với hương vị riêng đặc trưng) nhẹ có thể được kết hợp với xì gà bọc lá Connecticut nhẹ nhàng, vừa tôn lên tầng hương khói của rượu mà không át đi những nốt hương tinh tế hơn. Quá trình châm lửa, hít khói và nếm thử chậm rãi, có chủ ý khiến người thưởng thức tập trung vào những chuyển biến tinh tế trong hương thơm, gia vị và ảnh hưởng của gỗ sồi. Trong cả hai trường hợp, với món ăn hay xì gà thì việc kết hợp đều khuyến khích khách chậm lại và tương tác với rượu theo một cách có cấu trúc và đầy chủ ý, mang lại trải nghiệm thưởng thức rượu vang trọn vẹn.
Xem thêm: “Thưởng thức có trách nhiệm” và sứ mệnh không ngừng tiến bước vì một tương lai của nghệ thuật, văn hóa và sáng tạo
Nghi thức xã hội mới
Việc thưởng thức rượu cao cấp ngày nay đã phát triển thành một nghi thức xã hội, hòa quyện giữa khám phá và kết nối con người. Nhiều thương hiệu hiện nay không chỉ bán rượu, mà còn xem sản phẩm của mình như công cụ tạo ra những trải nghiệm đáng nhớ. Thông qua các buổi nếm thử đa giác quan, pop-up hay các cặp món được tuyển chọn kỹ lưỡng, các thương hiệu mời người tiêu dùng tham gia chủ động vào nghi thức, biến hành động uống rượu trở thành một câu chuyện để ghi nhớ.
Một ví dụ điển hình là pop-up “Live Your Peak” của Roku Gin tại AIR CCCC ở Singapore. Trong ba ngày, khách mời được khám phá toàn bộ dòng gin của thương hiệu kết hợp với các sáng tạo ẩm thực dựa trên nguyên liệu của AIR CCCC. Trải nghiệm được thiết kế theo nhiều khu vực cảm quan: từ bữa tối riêng tư, các món ăn tinh tế đến phục vụ casual cao cấp đều được sắp xếp để nâng cao nhận thức về hương vị và khuyến khích tương tác xã hội.
Các đại sứ thương hiệu của Suntory hướng dẫn khách qua từng buổi nếm thử, luân phiên giữa nếm gin nhẹ, cocktail theo mùa và các loại kết hợp. Đồng thời cũng mang đến những yếu tố trải nghiệm sống động như chiếu ánh sáng, âm nhạc chọn lọc và Fizz Bar trên tầng thượng. Khách có thể nhấp môi cùng bạn bè, trao đổi về sự kết hợp hương vị và tham gia trải nghiệm gắn với văn hóa Nhật Bản, dựa trên nguyên tắc “Shun”, tôn vinh nguyên liệu vào thời điểm mùa vụ đỉnh cao.
Vượt ra ngoài bản thân các cocktail, sự kiện còn nhấn mạnh cách kể chuyện và trải nghiệm thú vị. Khách ra về không chỉ với những món quà lưu niệm hữu hình như chai mini tặng kèm, mà còn với ấn tượng lâu dài về trải nghiệm chia sẻ và khám phá, phản ánh cách các thương hiệu rượu cao cấp hiện nay đặt “xây dựng ký ức” làm yếu tố trung tâm trong chiến lược của mình. Những trải nghiệm như vậy mở rộng nghi thức thưởng thức thưởng thức rượu vang vượt ra ngoài vị giác, nhấn mạnh sự kết nối và câu chuyện đằng sau từng dòng rượu.
Thời gian và thổ nhưỡng
Khám phá nguồn gốc, bắt đầu từ nguồn nước đến gỗ dùng cho thùng ủ giúp người thưởng thức có kết nối sâu sắc hơn với rượu, biến chính hành trình đó thành một phần của nghi thức nếm thử. Tại Glenfiddich ở Speyside, khách được đi trên những con đường mà các bậc thầy malt vẫn đi, từ suối Robbie Dhu -nguồn nước dùng cho từng giọt whisky cho đến những kho đá chứa các thùng rượu đang trưởng thành. Các chuyến tham quan được hướng dẫn nhấn mạnh tay nghề chế tác các nồi đồng thủ công, hương gỗ sồi đang ủ, và ảnh hưởng của kho bảo quản điều khiển khí hậu lên sự phát triển hương vị, cho phép khách thưởng thức whisky ngay trong môi trường trưởng thành tự nhiên của nó. Trải nghiệm đa dạng, từ nếm thử cơ bản đến pha trộn thủ công và tìm hiểu sâu các phiên bản hiếm, mang đến cho người tiêu dùng hiểu biết gần gũi về cách thời gian, không gian và kỹ thuật định hình từng giọt rượu.
Nhà máy chưng cất Glenfiddich, một nhà sản xuất rượu whisky mạch nha đơn cất Scotch nổi tiếng thế giới
Tương tự, các nhà máy chưng cất của Nikka Whisky tại Nhật Bản cũng tổ chức các tour tham quan nhấn mạnh môi trường xung quanh như một “nguyên liệu” sống. Tại Miyagikyo, không khí núi mát lạnh, nguồn nước địa phương và kho bảo quản điều chỉnh độ ẩm đều tương tác với các thùng rượu, tạo nên hương vị đặc trưng của Nikka. Khách được mời khám phá quá trình trưởng thành và nếm thử rượu trực tiếp từ kho, làm nổi bật tác động của thổ nhưỡng (terroir) đối với sản phẩm cuối cùng, tạo nên một trải nghiệm giúp nâng tầm thưởng thức rượu vang và rượu cao cấp.
Điều này cũng được ứng dụng trong thế giới rum. Tại Guatemala, “Ngôi nhà trên mây” của Zacapa đặt các thùng ủ ở độ cao 2.300 mét so với mực nước biển, nơi khí hậu mát lạnh và ẩm ướt kết hợp cùng hệ thống Solera giúp những thùng gỗ liên tục trao đổi hương và vị. Hành trình từ giai đoạn chưng cất ở vùng thấp đến quá trình lão hóa trên đỉnh núi cho thấy cách Zacapa khai thác có chủ đích các yếu tố môi trường, từ nhiệt độ, độ ẩm đến độ cao để tạo nên cấu trúc rượu đặc trưng, giàu tầng hương và chiều sâu.
Ở mọi trường hợp, việc thưởng thức rượu vang trở nên gắn kết với việc thấu hiểu nguồn gốc của dòng rượu. Khi chứng kiến sự tương tác giữa nước, gỗ, khí hậu và bàn tay nghệ nhân, người thưởng rượu hiểu rằng mỗi ngụm không chỉ là hương vị, mà còn là bài học cảm quan, một cầu nối trực tiếp giữa hương vị, thời gian và địa điểm.
Khi công nghệ trở thành một phần trong thưởng thức rượu vang
Công nghệ đang tái định nghĩa nghệ thuật thưởng rượu, biến trải nghiệm vốn thuần cảm quan thành một hành trình tương tác và cá nhân hóa sâu sắc hơn. Nhãn AR, gợi ý hương vị bằng AI hay các buổi tasting trực tuyến cho phép người uống khám phá tầng hương, thử phối trộn và tiếp cận câu chuyện đằng sau mỗi dòng rượu theo cách trước đây chỉ những người làm nghề mới có được. Năm 2025, nền tảng “What’s Your Whisky?” của Diageo ứng dụng AI để phân tích sở thích hương vị và ghép người dùng với các dòng single malt phù hợp khẩu vị riêng. Suntory cũng đi theo hướng này với công cụ gợi ý phối trộn bằng AI, cho phép người uống tạo nên những phiên bản rượu phản ánh tâm trạng hay cá tính của chính mình, biến dữ liệu cá nhân thành một hành trình cảm giác mới mẻ.
Song song đó, các thương hiệu còn thử nghiệm những không gian số hóa giàu tính nhập vai. Glenlivet mang đến tour tham quan nhà máy chưng cất trong môi trường thực tế ảo, giúp người dùng tự do khám phá các khu vực sản xuất và nhà kho ủ ngay tại nhà. Trong khi Jack Daniel’s dùng AR để mở lớp nội dung về di sản và kỹ nghệ chế tác khi người dùng tương tác với chai rượu. Những đổi mới này phản ánh một bước dịch chuyển lớn, việc thưởng rượu vang giờ không chỉ xoay quanh vị giác, mà còn là câu chuyện, bối cảnh và sự tương tác, một nghi thức hiện đại được định hình bởi công nghệ và song hành cùng truyền thống.
