Thêm một mùa Jazz cùng Vietnam Jazz Heritage Festival
Vietnam Jazz Heritage Festival mở mùa đầu tiên từ ngày 6-8/11, lần lượt đi qua Quảng trường Lâm Viên, Rạp Hòa Bình và Haus Da Lat. Khi sân khấu thay đổi qua từng ngày, Jazz cũng mang một sắc thái khác trong đời sống thành phố, mở ra một cuộc hẹn âm nhạc có thể khiến tháng 11 ở Đà Lạt được nhớ theo cách rất riêng.
Đà Lạt tháng 11 vốn không thiếu lý do để người ta lên đường. Năm nay, Jazz trở thành một niềm khao khát mới. Nhạc sĩ Huy Tuấn khởi xướng Vietnam Jazz Heritage Festival với mùa đầu tiên quy tụ Nik West, Raul Midón, Lisa Ono, Dadada, JKC bên cạnh Đức Trí, Nguyên Lê, Hồng Nhung, Trần Thu Hà, Hoài Sa, Trần Mạnh Tuấn cùng nhiều nghệ sĩ Việt Nam và quốc tế. Những tên tuổi ấy tạo nên sức hút dễ nhận thấy, nhưng cá tính của festival còn nằm ở cách âm nhạc được đặt vào Đà Lạt. Mỗi ngày, sân khấu chuyển sang một không gian mới, và cùng với nó là một cảm giác nghe khác.
Xem thêm:
“Hiệp sĩ Jazz” Niels Lan Doky và sự hòa âm cảm xúc tại Jazz – IMMERSED
Vang lên trong không gian
Âm nhạc vốn không có hình hài, nhưng không gian luôn góp phần định hình cách nó được cảm nhận. Vietnam Jazz Heritage Festival đặt điều ấy vào chính cấu trúc ba ngày của mùa đầu tiên.
Festival bắt đầu tại Main Stage ở Quảng trường Lâm Viên. Khoảng trời rộng bên Hồ Xuân Hương đưa Jazz ra giữa đám đông, trong năng lượng của một đêm festival ngoài trời. Vốn thường được liên tưởng với những phòng nghe kín đáo, Jazz ở đây xuất hiện trong một không gian rộng mở hơn, trước cả những người đã quen thuộc với nó lẫn những khán giả mới bắt đầu tò mò.
Sang ngày tiếp theo, Open Stage chuyển về quảng trường phía trước Rạp Hòa Bình, ngay giữa khu trung tâm thuộc quần thể Chợ Đà Lạt. Ở đây, âm nhạc hòa vào nhịp sống thường ngày của thành phố. Người tìm đến vì Jazz đứng giữa dòng người vẫn đang qua lại; buổi diễn vì thế gần như nối liền với đời sống xung quanh.
Đến ngày cuối, Haus Stage tại Haus Da Lat thu không gian lại. Trong một bối cảnh tập trung hơn, những chuyển động nhỏ trên sân khấu trở nên dễ nhận thấy, từ một câu nhạc bất ngờ đổi hướng đến phản ứng gần như tức thời giữa các nghệ sĩ. Sau hai ngày âm nhạc mở ra giữa quảng trường và khu trung tâm, festival khép lại trong một không gian cô đọng hơn, nơi sự chú ý tự nhiên hướng về những chi tiết của phần trình diễn.
Qua ba ngày, không gian thay đổi và kéo theo những cảm nhận khác nhau về cùng một thứ âm nhạc. Đà Lạt vì thế tham gia vào trải nghiệm nghe, thay vì chỉ là nơi đặt sân khấu. Khả năng thay đổi theo bối cảnh ấy cũng mở sang một lớp nghĩa khác của festival, nằm ngay trong chữ “Heritage”.
Xem thêm:
Huyền thoại Jazz Niels Lan Doky trở lại Việt Nam trong đêm nhạc Living Heritage – Jazz Concert IMMERSED
“Heritage” ở thì hiện tại
Lịch sử Jazz đã đi qua hơn một thế kỷ mà chưa từng đứng yên. Mỗi thế hệ tiếp nhận những gì có trước bằng kinh nghiệm và cảm quan riêng, để những chất liệu quen thuộc tiếp tục mang thêm đời sống mới.
Nghệ sĩ Nguyên Lê đưa ban nhạc từ Pháp trở về để kết hợp cùng Diva Hồng Nhung trong những tác phẩm của Trịnh Công Sơn. Nhạc sĩ Đức Trí mang đến Musique de Salon – Le Grand Orchestre et Jazz. Hoài Sa xuất hiện cùng Diva Trần Thu Hà, trong khi Trần Mạnh Tuấn Fusion Band tiếp tục đưa những chất liệu Việt Nam vào Jazz.
Những cuộc gặp ấy khiến từ “Heritage” bớt đi vẻ tĩnh tại. Một tác phẩm quen vẫn mang theo ký ức của nó, nhưng người nghệ sĩ hôm nay có quyền thêm vào một âm sắc của riêng mình. Di sản nhờ vậy tiếp tục hiện diện trong đời sống âm nhạc, qua những cách nó được sử dụng, thử nghiệm và làm mới.
Tinh thần ấy cũng khiến việc đến với Jazz bớt đi cảm giác phải “biết” trước khi nghe. Người đã quen với thể loại này có thể tìm thấy những nghệ sĩ và sắc thái mình quan tâm, một khán giả mới lại có thể bắt đầu từ giọng hát thân thuộc, một giai điệu đã biết hay chỉ vài phút đủ cuốn hút để muốn không ngừng thưởng thức. Không phải ai cũng cần bước vào Jazz từ cùng một cánh cửa.
Vietnam Jazz Heritage Festival đặt sự cởi mở ấy bên cạnh chiều sâu của âm nhạc ngay từ mùa đầu tiên. Jazz vẫn giữ sự tinh tế vốn có, trong khi công chúng có thêm nhiều cách để tìm thấy mối liên hệ của riêng mình với nó.
Xem thêm:
Quyền Thiện Đắc: “Jazz như chiếc chìa khóa mở cánh cửa đến những không gian sáng tạo hơn.”
Một cuộc hẹn với Đà Lạt
Việc thay đổi sân khấu qua ba ngày khiến festival trải ra theo nhịp của cả chuyến đi, thay vì dồn lại trong một buổi tối. Người đến Đà Lạt vì âm nhạc lần lượt đi từ khoảng rộng bên Hồ Xuân Hương vào khu trung tâm rồi khép lại tại Haus Da Lat. Những trải nghiệm về thành phố và những gì diễn ra trên sân khấu vì thế có cơ hội đan vào nhau.
Một festival được duy trì qua nhiều mùa có thể dần hình thành một cuộc hẹn quen thuộc trong năm. Khi công chúng bắt đầu chọn thời điểm đến một thành phố vì một sự kiện văn hóa, festival đã tham gia vào cách điểm đến ấy được lựa chọn và ghi nhớ. Du lịch cũng có thêm một lý do mới ngoài cảnh quan hay dịch vụ, còn đời sống sáng tạo của thành phố có thêm không gian để những hợp tác mới hình thành.
Trong logic của công nghiệp văn hóa, lượng người tham dự trong vài ngày chỉ là một phần. Giá trị lâu dài nằm ở khả năng tạo dựng công chúng, duy trì chất lượng và khiến người ta muốn trở lại. Qua thời gian, một cuộc hẹn như vậy có thể tích lũy thành một thương hiệu văn hóa, mang theo bản sắc riêng và tạo thêm sức hút cho nơi nó diễn ra.
Đó cũng là ước vọng dài hạn mà Vietnam Jazz Heritage Festival đặt ra từ mùa đầu tiên. Không phải bằng những tuyên bố lớn, mà bằng khả năng để mỗi mùa sau nối tiếp mùa trước, để âm nhạc dần có vị trí trong ký ức về thành phố. Nếu một ngày tháng 11 ở Đà Lạt, hay bất kỳ thành phố nào, được nhớ cùng Jazz, festival khi ấy đã tạo được một dấu ấn thực sự.
