Giải đua Công thức 1 đang bước vào giai đoạn hoàng kim với sự nhảy vọt về lợi nhuận thương mại và sự góp mặt của những tập đoàn tỷ đô trên thế giới. Song song với sự phát triển đó, năng lực cạnh tranh của từng đội đua không chỉ phụ thuộc vào kỹ thuật, mà còn chịu ảnh hưởng từ các yếu tố lịch sử, chiến lược và nguồn vốn của từng đội đua.

Trong hơn 7 thập kỷ phát triển, sự bùng nổ về sức hút của Công thức 1 (Formula 1) gần đây đã đưa giá trị các đội đua lên mức kỷ lục, đồng thời thu hút làn sóng đầu tư quy mô lớn từ khắp thế giới. Những đơn vị từng đi lên từ đam mê kỹ thuật nay đã chuyển đổi mô hình thành các tập đoàn thể thao quy mô lớn, với sự góp mặt của các doanh nghiệp, quỹ đầu tư và những nhân vật có tầm ảnh hưởng bậc nhất thế giới.

Trong phần đầu tiên của cẩm nang Công Thức 1, LUXUO mời độc giả cùng tìm hiểu lịch sử và chủ sở hữu của các đội đua, và từ đó hiểu thêm vì sao giải đấu Công thức 1 trở thành một trong những tài sản đắt giá nhất trên thị trường thể thao hiện nay.

Xem thêm:

Diện mạo mới của 11 đội đua Công thức 1 mùa giải 2026

Cẩm nang Công thức 1: Lịch sử và chủ quản của 11 đội đua F1 (phần 2)

RED BULL RACING

Red Bull Racing đại diện cho câu chuyện thành công rực rỡ của một thương hiệu không xuất thân từ ngành ô tô tại đấu trường Công thức 1. Đội đua này chính thức ra mắt vào năm 2005 sau thương vụ tập đoàn Red Bull mua lại Jaguar Racing, một đội đua từng thuộc sở hữu của hãng Ford. Thương vụ này đã tạo nên một bước ngoặt lớn, mở đường cho Red Bull Racing vươn mình thành đối thủ đáng gờm trong làng đua xe.

Chủ quản của Red Bull Racing là Red Bull GmbH, tập đoàn tư nhân nổi tiếng toàn cầu với dòng nước giải khát tăng lực. Công ty được thành lập năm 1984 bởi Dietrich Mateschitz và Chaleo Yoovidhya. Sau khi Mateschitz qua đời năm 2022, sau đó 49% cổ phần được chuyển cho con trai ông là Mark Mateschitz, trong khi Chalerm Yoovidhya nắm 51% cổ phần.

Từ một đội đua non trẻ, Red Bull nhanh chóng vươn lên thành thế lực hàng đầu với tổng cộng 14 chức vô địch thế giới, bao gồm 6 danh hiệu đồng đội và 8 danh hiệu cá nhân, nhờ vào những tay đua huyền thoại như Sebastian Vettel hay Max Verstappen đã góp phần định hình kỷ nguyên vàng của đội. Với giá trị thương hiệu được định giá khoảng 4,35 tỷ USD, đội đua không chỉ đứng đầu về mặt thành tích mà còn thể hiện sức hút về mặt thương mại một cách mạnh mẽ. 

Xem thêm:

Red Bull công bố thiết kế xe đua mới cho mùa giải năm 2022

RACING BULLS

Racing Bulls được xem là đội “em” của đội đua Red Bull Racing, hệ thống vận hành của đội đua này cho thấy tầm nhìn xa trông rộng của những người đứng đầu tập đoàn nước tăng lực toàn cầu trong việc thâu tóm và phát triển lĩnh vực thể thao. Từ một đội đua Minardi khiêm tốn của nhiều năm về trước, Red Bull GmbH đã đưa đội đua này thành một cơ sở đào tạo chuyên nghiệp. Kể từ khi được mua lại và đổi tên thành Toro Rosso vào năm 2006, đội đã trở thành bệ phóng và ươm mầm cho nhiều thế hệ tay đua tài năng như Carlos Sainz Jr., Daniel Ricciardo, Max Verstappen, hay Sebastian Vettel. 

Sau nhiều lần thay đổi danh xưng từ AlphaTauri sang RB, đội đua chính thức mang tên Racing Bulls kể từ năm 2025. Tuy không phải là đơn vị thi đấu chủ lực nhưng Racing Bulls giữ nhiệm vụ then chốt trong việc thử nghiệm các giải pháp kỹ thuật, kiểm chứng công nghệ mới cũng như bồi dưỡng nhân sự và hỗ trợ cho đội chính Red Bull Racing.

Cách thức vận hành chung một chủ sở hữu giúp Racing Bulls có nền tảng tài chính vững vàng, song cũng khiến giới chuyên môn đặt ra nhiều nghi vấn về quy chuẩn cạnh tranh. Dù vậy, hiệu quả từ mô hình này là điều không thể phủ nhận khi Racing Bulls được xem là mắt xích cốt lõi tạo nên những kỳ tích trong lịch sử giải đua xe Công thức 1 của Red Bull.

MERCEDES-AMG PETRONAS F1 TEAM

Đội đua Mercedes AMG Petronas là một trong những tổ chức có cấu trúc sở hữu phức tạp và chuyên nghiệp bậc nhất Công thức 1. Hiện tại, đội thuộc quyền kiểm soát của 4 trụ cột chính, gồm Mercedes-Benz Group, Toto Wolff, tập đoàn INEOS và doanh nhân George Kurtz đại diện cho CrowdStrike.

Đội đua Mercedes-AMG PETRONAS Formula One trước thềm Giải đua xe Công thức 1 Brazil năm 2013.

Lịch sử của đội bắt đầu từ năm 2010 khi Daimler (nay là Mercedes-Benz Group) mua lại 45,1% cổ phần của đội đua đương kim vô địch Brawn GP. Sau nhiều giai đoạn điều chỉnh, Mercedes đã xây dựng nên một hệ thống quản lý hiện đại với sự đồng hành của nhiều nhà đầu tư chiến lược. Trong đó, ông Toto Wolff giữ vai trò đặc biệt quan trọng khi vừa là cổ đông lớn vừa là Giám đốc Điều hành trực tiếp dẫn dắt đội đua đến những phút giây vinh quang.

Trong suốt giai đoạn từ năm 2014 đến 2020, Mercedes đã khẳng định vị thế độc tôn với chuỗi danh hiệu vô địch liên tiếp nhờ công lớn của Lewis Hamilton và Nico Rosberg. Kết quả ấn tượng này không chỉ dựa vào sức mạnh công nghệ mà còn xuất phát từ bộ máy quản lý linh hoạt giúp duy trì phong độ đỉnh cao. Với mức định giá chạm mốc 6 tỷ USD, đây được xem là một trong những đội đua có giá trị thương mại cao nhất trong lịch sử giải đấu, và trở thành một trong những đế chế hùng mạnh nhất của làng thể thao tốc độ.

Xem thêm:

Mercedes-AMG GT EV: Mở rộng biên giới giữa sedan hạng sang và xe thể thao

SCUDERIA FERRARI

Scuderia Ferrari không chỉ là một đội đua mà còn là linh hồn của Công thức 1. Ra đời vào năm 1950 và xuyên suốt chiều dài lịch sử đến nay, Ferrari luôn là cái tên duy nhất chưa từng vắng mặt tại bất kỳ mùa giải Công thức 1 nào, tạo nên một di sản kéo dài hơn 7 thập kỷ và trở thành niềm tự hào của nước Ý. 

Hiện nay, Ferrari đang được điều hành bởi 3 nhóm cổ đông chủ chốt, trong đó công chúng nắm giữ 67,09% cổ phần thông qua thị trường chứng khoán. Tiếp đến là tập đoàn Exor, công ty đầu tư của gia đình Agnelli, một trong những gia tộc quyền lực nhất ngành công nghiệp châu Âu, nắm khoảng 22,91% cổ phần. Mảnh ghép cuối cùng trong là ông Piero Ferrari – người kế thừa trực tiếp từ nhà sáng lập Enzo Ferrari. 

Việc niêm yết trên thị trường chứng khoán tại New York và Milan từ năm 2015 đã đưa  Ferrari đã trở thành một trong những thương hiệu có giá trị cao nhất trong lĩnh vực thể thao định giá khoảng 6,5 tỷ USD, dẫn đầu toàn bộ giải đấu Công thức 1. Với lịch sử gắn liền cùng những huyền thoại như Michael Schumacher và Kimi Raikkonen, Ferrari vẫn sở hữu sức hút đặc biệt, dù đã trải qua giai đoạn dài chưa giành lại ngôi vương.

Xem thêm:

Ferrari 296 GTS Rosso F1-75: Biểu tượng đường đua, độc nhất Việt Nam

MCLAREN RACING

Kể từ ngày Bruce McLaren đặt nền móng đầu tiên vào năm 1963, McLaren đã trở thành một trong những tên tuổi kỳ cựu và thành công bậc nhất tại đấu trường Công thức 1, với bảng thành tích gồm 13 chức vô địch tay đua và 10 chức vô địch đội đua. 

McLaren Racing là một công ty con thuộc McLaren Group, tập đoàn bao gồm cả mảng đua xe và sản xuất ô tô. Năm 2023, Mumtalakat, quỹ đầu tư quốc gia của Bahrain, đã hoàn tất việc nắm toàn quyền McLaren Group, sau khi lần đầu trở thành cổ đông vào năm 2007. Sau nhiều năm kiên trì thu gom cổ phần, Mumtalakat đã chính thức sở hữu hoàn toàn tập đoàn này vào năm 2024. Ngoài ra, quỹ đầu tư Mỹ mang tên MSP Sports Capital cũng sở hữu một phần cổ phiếu khi bắt đầu rót vốn 15% vào năm 2020 rồi nâng lên 33% vào năm 2022. Đến tháng 4/2025, CYVN Holdings, quỹ đầu tư thuộc chính phủ Abu Dhabi, cũng tham gia góp vốn vào đội đua nhưng không tham gia điều hành trực tiếp. 

Với giá trị ước tính đạt khoảng 4,4 tỷ USD, McLaren hiện đứng ở vị trí thứ 3 trong danh sách các đội đua đắt giá nhất thế giới. Không chỉ tự hào về bề dày lịch sử là đội đua lâu đời thứ 2 của Công Thức 1, cùng bảng thành tích vang dội với hơn 200 lần giành chiến thắng Grand Prix, đồng thời sở hữu những tay đua huyền thoại như Niki Lauda, ​​Alain Prost, và Ayrton Senna, McLaren còn chứng minh bản lĩnh nhạy bén trước các biến động tài chính. Hơn nữa, khả năng thu hút nguồn vốn dồi dào từ nhiều quốc gia đã giúp đội đua này đứng vững và phát triển mạnh mẽ không ngừng. 

Xem thêm:

McLaren Racing hợp tác cùng Etihad Airways: Liên minh tốc độ và bầu trời toàn cầu

ASTON MARTIN FORMULA ONE TEAM 

Trong số những cái tên đình đám tại giải đua Công thức 1, Aston Martin chính là đội đua sở hữu chặng đường thăng trầm nhất. Xuất thân từ đội Eddie Jordan vào năm 1991, đội đua này đã liên tục đổi chủ và thay tên gọi từ Midland hay Spyker cho đến Force India trước khi rơi vào khủng hoảng tài chính. Năm 2018, đội đua bước sang trang mới khi tỷ phú Canada Lawrence Stroll cùng các đối tác thực hiện thương vụ mua lại và đổi tên thành Racing Point. Đến năm 2021, đội đua chính thức mang tên Aston Martin F1 Team khi Stroll trở thành Chủ tịch Điều hành của Aston Martin. 

Hiện nay, đội thuộc sở hữu của AMR Holdings GP Limited, với sự tham gia của quỹ đầu tư Arctos Partners nắm cổ phần thiểu số từ năm 2023. Vào tháng 3/2025, Aston Martin Lagonda bán cổ phần còn lại cho Yew Tree Consortium của Stroll, giúp ông Stroll nâng tỷ lệ sở hữu cổ phần lên 33% và cải thiện tài chính công ty thêm hơn 125 triệu bảng.

Fernando Alonso ăn mừng vị trí trên bục podium với chiếc xe đua Công thức 1 Aston Martin AMR23.

Với giá trị ước tính chạm mốc 3,2 tỷ USD, Aston Martin đã vươn lên top 5 thế lực mạnh nhất giải đua. Hơn nữa, việc tập trung nguồn lực khổng lồ vào kỹ thuật và tay đua cũng khẳng định quyết tâm đoạt chức vô địch trong những mùa giải tới của đội đua.

Nhìn lại lịch sử và cấu trúc sở hữu của các đội đua hàng đầu cho thấy Công thức 1 đã không còn nằm trong giới hạn của một giải thi đấu thể thao thông thường. Giải đua này giờ đây là sự kết hợp chặt chẽ giữa sức mạnh kỹ thuật với dòng vốn đầu tư và các kế hoạch bài bản và mỗi đội đua giờ đây vận hành như một doanh nghiệp có mức định giá hàng tỷ đô. Bên cạnh đó, sự tham gia của các tập đoàn lớn cùng quỹ đầu tư quốc tế cũng góp phần làm thay đổi cục diện giải đấu, đưa Công thức 1 ngày càng trở thành tâm điểm thu hút sự quan tâm của giới thượng lưu toàn cầu. 

___

Bài viết: Thuỳ Dương

Nguồn tham khảo: Formula 1, Auto Sport, Planet F1