Thị trường xe điện đang bước vào giai đoạn “hoán đổi ngôi vị” với sự trỗi dậy mạnh mẽ từ BYD và các nhà sản xuất tại Trung Quốc, khiến các hãng xe danh tiếng như Tesla buộc phải chuyển sang chiến thuật phòng thủ để giữ vững chỗ đứng. 

Thị trường xe điện Trung Quốc đang đứng trước một ngã rẽ quan trọng, khi nhu cầu nội địa không còn tăng trưởng mạnh, cuộc cạnh tranh giữa các doanh nghiệp trong nước ngày càng khốc liệt và tham vọng vươn ra thị trường quốc tế ngày càng được thúc đẩy mạnh mẽ. Việc BYD “soán ngôi” Tesla cùng những khó khăn của các hãng xe quốc tế lâu đời cho thấy một bức tranh đang thay đổi nhanh chóng, tạo ra cả cơ hội lẫn thách thức cho thị trường và người tiêu dùng.

Xem thêm: 

Tesla dần từ bỏ sản xuất ô tô – Tầm nhìn cấp tiến hay canh bạc đầy rủi ro của Elon Musk?

Ngành xe điện Trung Quốc đứng trước ngưỡng chuyển mình

Những chiếc xe điện BYD đã sẵn sàng để được chất lên tàu tại cảng Tô Châu, tỉnh Giang Tô, Trung Quốc. Ảnh: AFP.

Thị trường xe điện tại Trung Quốc đang dần bước ra khỏi giai đoạn tăng trưởng ổn định để tiến vào một cuộc chuyển mình đầy cam go khi ngành công nghiệp này đang phải điều chỉnh chiến lược trong bối cảnh nhu cầu nội địa suy yếu, ưu đãi chính sách giảm dần và biên lợi nhuận bị thu hẹp, buộc các doanh nghiệp phải thay đổi chiến lược. Từ vị thế dẫn đầu với tốc độ mở rộng chóng mặt, ngành xe điện phải đối diện với một thực tế nhiều thách thức hơn trong năm 2026. 

Trước đây, các khung chính sách luôn đặt xe điện vào vị trí trọng tâm trong tham vọng công nghiệp của Trung Quốc. Tuy nhiên, việc chính quyền Bắc Kinh loại bỏ xe điện khỏi danh sách các ngành ưu tiên trong “kế hoạch 5 năm” mới nhất đã cho thấy chính phủ đang điều chỉnh trọng tâm phát triển và khép lại thời kỳ xe điện được hậu thuẫn vô điều kiện. 

Theo Bloomberg, nhiều nhà đầu tư đang bày tỏ sự lo ngại khi nhiều doanh nghiệp gặp khó khăn về lợi nhuận và kết quả kinh doanh không đạt kỳ vọng. Trong bối cảnh đó, xuất khẩu đã trở thành động lực tăng trưởng then chốt. Khi doanh số trong nước chững lại vào cuối năm 2025, các hãng xe buộc phải hướng ra thị trường quốc tế và đẩy mạnh xuất khẩu, với phần lớn sản phẩm là xe điện, nhằm tìm kiếm động lực tăng trưởng mới ở các thị trường tiềm năng hơn. Cụ thể, kế hoạch năm 2026 của hãng Xpeng với mục tiêu bán tới 600.000 xe đã cho thấy nỗ lực đa dạng hóa sản phẩm và đầu tư vào công nghệ mới của các hãng xe Trung Quốc để tìm lối thoát trong một thị trường đầy khắc nghiệt.

Xem thêm:

Cẩm nang thế giới xe điện trong thị trường ô tô năm 2026

BYD vươn ra toàn cầu và dẫn đầu doanh số xe điện thế giới

Từ nền tảng vững chắc tại thị trường nội địa, BYD đang từng bước vươn ra thế giới và gia tăng sự hiện diện trên thị trường toàn cầu. Đến năm 2025, hãng này đã vượt Tesla để dẫn đầu về doanh số xe điện toàn cầu nhờ sản lượng lớn, giá thành hợp lý và chiến lược tự chủ sản xuất. Tại Thâm Quyến, BYD chủ động trong nhiều khâu quan trọng, đặc biệt là pin, giúp tối ưu chi phí và giảm thiểu rủi ro trong chuỗi cung ứng tốt hơn Tesla.

Bà Stella Li – Phó chủ tịch điều hành của BYD

Việc tiến vào các thị trường châu Âu, Mỹ Latinh và Đông Nam Á cho thấy doanh nghiệp xe điện Trung Quốc đang tận dụng lợi thế quy mô trong nước để mở rộng ảnh hưởng toàn cầu. Theo Stella Li – Phó chủ tịch điều hành BYD, mục tiêu cốt lõi của hãng là tạo ra các mẫu xe có mức giá vừa túi tiền và phù hợp với nhu cầu đi lại hằng ngày của mọi người.

Xem thêm:

Võ Minh Lực – Giám đốc Điều hành BYD Việt Nam: “Xe điện không chỉ là xu hướng mà còn là phong cách sống bền vững cho tương lai”

BYD và Grab Việt Nam hợp tác nhằm thúc đẩy nhu cầu sử dụng xe điện tại Việt Nam

Volkswagen đánh mất vị trí dẫn đầu tại Trung Quốc

Từng giữ vị trí dẫn đầu tại Trung Quốc trong nhiều năm, Volkswagen đã tụt xuống hạng 3 trong năm 2025, xếp sau BYD và Geely, với doanh số quý cuối năm giảm 17,4%. Cạnh tranh gay gắt từ các hãng xe nội địa ở phân khúc giá thấp đã khiến Volkswagen bị sụt giảm thị phần đáng kể.

Volkswagen dự kiến phát triển các mẫu xe điện riêng cho thị trường Trung Quốc thông qua các dòng xe có mức giá hợp lý như ID.2 và ID.1, đồng thời đẩy mạnh xuất khẩu. Tuy nhiên, việc lấy lại thị phần trong nước vẫn là bài toán khó đối với ông Oliver Blume – Giám đốc điều hành Tập đoàn Volkswagen khi áp lực cạnh tranh về giá và tốc độ đổi mới ngày càng gia tăng.

Xem thêm:

Bức tranh ngành ô tô hạng sang 2025: Thách thức chồng chất và tái cấu trúc để “sống còn”

BYD ngày càng được ưa chuộng tại Tây Ban Nha

Thị trường xe điện tại Tây Ban Nha tiếp tục mở rộng và tăng trưởng, song lợi ích lại nghiêng về BYD thay vì các thương hiệu trong nước. Tính đến tháng 7/2025, BYD đã đạt hơn 10% thị phần, vượt Tesla nhờ mạng lưới gần 100 đại lý cùng các dòng xe điện và xe sạc điện có giá hợp lý. Sự thay đổi này khiến những tên tuổi lâu đời tại châu Âu như Seat rơi vào tình cảnh yếu thế.

Từ năm 2024, các hãng xe Đức ở thị trường Trung Quốc dần lâm vào tình cảnh đầy khó khăn. Doanh số Porsche giảm 28%, trong khi đó Volkswagen, BMW và Mercedes Benz đều mất dần thị phần vào tay các đối thủ nội địa. Việc người dân thắt chặt chi tiêu cùng lợi thế chi phí của các hãng Trung Quốc đã dẫn đến tình trạng cắt giảm nhân sự và thu hẹp quy mô sản xuất, cho thấy ngành ô tô Đức sẽ tiếp tục đối mặt với áp lực trên chặng đường sắp tới.

Xem thêm:

Công nghệ siêu sạc trong 5 phút của BYD: Vì sao xe điện Mỹ vẫn chưa triển khai?

BYD lập kỷ lục doanh số năm 2024, vượt mặt Tesla và Toyota

Xe hơi Đức tại thị trường Trung Quốc tiếp tục lao đao

Tesla trước sức ép cạnh tranh từ BYD

Sự vươn lên của BYD trong cuộc đua doanh số xe điện toàn cầu đã khiến Tesla đối mặt với sức ép cạnh tranh lớn, đe dọa vị thế tại Trung Quốc, châu Âu và nhiều thị trường trọng điểm khác. Trước áp lực này, Tesla đã điều chỉnh chính sách giá, mở rộng danh mục xe và đẩy nhanh tiến độ ra mắt các mẫu xe mới, đồng thời tập trung phát triển phần mềm, công nghệ tự hành và hệ thống năng lượng tích hợp để tạo khác biệt. Ngoài ra, Elon Musk cũng tập trung thúc đẩy đổi mới trí tuệ nhân tạo, nâng cao hiệu quả sản xuất và mở rộng quy mô toàn cầu để khôi phục đà tăng trưởng. Song song đó, công ty mở rộng hoạt động tại thị trường nước ngoài và cân nhắc các hợp tác chiến lược để duy trì vị thế trước sự vươn lên nhanh chóng của các đối thủ Trung Quốc.

Tuy nhiên, dù đã tung ra các phiên bản giá thấp hơn của Model 3 và Model Y vào cuối năm 2025, Tesla vẫn chưa thể đảo chiều đà suy giảm doanh số. Bên cạnh áp lực cạnh tranh, hãng còn chịu tác động từ việc cắt giảm các chính sách hỗ trợ xe điện tại Mỹ, khiến nhu cầu thị trường yếu đi đúng vào thời điểm cạnh tranh ngày càng gay gắt. Ngoài ra, hình ảnh thương hiệu của Tesla cũng đối mặt với nhiều hoài nghi khi những cam kết về công nghệ như robotaxi hay các dòng xe thế hệ mới liên tục bị trì hoãn, làm giảm niềm tin mạnh mẽ từ phía người tiêu dùng.

Xem thêm:

BYD kỷ niệm việc xuất xưởng chiếc xe năng lượng mới thứ 13 triệu

Tesla dần từ bỏ sản xuất ô tô – Tầm nhìn cấp tiến hay canh bạc đầy rủi ro của Elon Musk?

Tiêu dùng nội địa suy giảm kéo theo biến động toàn ngành

Biểu đồ cho thấy sự sụt giảm tăng trưởng của các thương hiệu xe điện tại Trung Quốc vào tháng 5/2025. Ảnh: Cleantechnica.com

Trong toàn cảnh thị trường xe điện tại Trung Quốc, sự suy yếu của tiêu dùng nội địa đang trở thành điểm gây sức ép rõ rệt nhất. Sau nhiều năm triển khai mạnh mẽ, các chính sách hỗ trợ như trợ cấp, giảm thuế và hỗ trợ tài chính giờ đây đã không còn hiệu quả.

Theo nghiên cứu của South China Morning Post, doanh số cuối năm 2025 chững lại cùng sức ép cạnh tranh đã khiến các thương hiệu lớn phải giảm giá mạnh tay hơn để giải phóng tồn kho. Các chuyên gia trong ngành cũng cảnh báo rằng nhiều nhà sản xuất xe điện quy mô nhỏ đang phải đối mặt với thử thách nghiệt ngã. Việc chấm dứt các khoản hỗ trợ tài chính đang đe dọa trực tiếp đến những doanh nghiệp thiếu sức cạnh tranh và đẩy nhanh quá trình thanh lọc của toàn ngành.

Diễn biến này cho thấy toàn ngành đang bước vào giai đoạn thay đổi rõ rệt. Tình trạng dư cung, lợi nhuận giảm sút và cạnh tranh gia tăng đã thay đổi cục diện của cả doanh nghiệp đã vững vàng và các đơn vị mới nổi. Hệ thống cung ứng của Trung Quốc từng được đánh giá cao về quy mô và độ ổn định cũng chịu áp lực tương tự. Sự bão hòa của công nghệ pin và giá cả vật liệu không ổn định đã làm “xói mòn” lợi nhuận, khiến cho cơn bão giảm giá lan nhanh đến các nhà cung ứng linh kiện, tạo ra một bài toán hóc búa cho toàn bộ thị trường.

Xem thêm:

Luxuo Point: VinFast trên đường đua xe điện

Số liệu tăng trưởng ảo che khuất thực trạng ngành xe điện Trung Quốc

Chương trình xuất khẩu xe cũ chưa qua sử dụng của Trung Quốc cho phép các nhà sản xuất hợp thức hóa xe mới thành xe cũ trước khi bán ra nước ngoài, qua đó đẩy cao số liệu tiêu thụ trong nước và giữ cho các dây chuyền sản xuất không bị đình trệ khi thị trường nội địa suy yếu. Chiến lược gây áp lực lớn lên các đối thủ toàn cầu bằng cách đổ bộ lượng lớn xe giá rẻ vào thị trường quốc tế được xem là một bước đi khôn ngoan, song cũng đi kèm những rủi ro về uy tín và làm giảm giá trị thương hiệu xe điện Trung Quốc tại nước ngoại. Mặc dù giải pháp này có thể cứu vãn doanh thu trước mắt và giảm bớt lượng hàng tồn kho, thị trường không chính thống này có thể khiến tình trạng thực tế của ngành xe điện bị lãng quên. Những con số ảo khiến việc thanh lọc ngành bị trì hoãn và tạo ra những rủi ro lớn hơn trong tương lai.

Xem thêm:

Audi điều chỉnh lộ trình điện hoá, động cơ xăng sẽ vẫn hiện diện trong kỷ nguyên xe điện

Xe điện Trung Quốc vẫn tiến lên trong bối cảnh thị trường biến động

Cơ hội và thách thức đang song hành đối với những ai lựa chọn xe điện tại Trung Quốc, song nhìn chung xu hướng này vẫn đầy triển vọng. Hệ thống trạm sạc và những tiến bộ công nghệ liên tục được nâng cấp đồng thời nhiều khu vực cũng bắt đầu gỡ bỏ các rào cản đối với xe động cơ xăng nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho việc đi lại. Mặc dù khoản hỗ trợ tài chính cho người mua đã giảm, nhưng xe điện vẫn được đón nhận rộng rãi nhờ sự góp mặt của các mẫu xe bình dân và lòng tin từ người tiêu dùng. Các dự báo chung của ngành công nghiệp vẫn tin rằng xe điện sẽ chiếm thị phần lớn hơn trong tổng lượng xe bán ra vào những năm tới dù tốc độ tăng trưởng có thể chậm lại. Việc mở rộng hạ tầng sạc pin là mục tiêu hàng đầu khi các thành phố đang lập kế hoạch dày đặc mạng lưới này để đáp ứng nhu cầu sử dụng xe điện ngày càng tăng cao.

Xem thêm:

Chính sách thời Tổng thống Donald Trump ảnh hưởng đến công nghiệp xe điện ra sao?

Bài học chiến lược và hướng đi sắp tới của ngành xe điện Trung Quốc

Ngành xe điện Trung Quốc hiện mang lại nhiều bài học quý giá cho các chính phủ và những người đứng đầu doanh nghiệp trên toàn cầu. Sự hỗ trợ từ phía nhà nước đóng vai trò then chốt nhưng cần phải thay đổi linh hoạt theo từng giai đoạn. Ban đầu, các khoản trợ cấp có thể giúp thúc đẩy doanh số bán hàng mạnh mẽ, nhưng thực tế sẽ cho thấy nhu cầu của người mua chưa đủ mạnh khi những ưu đãi này mất đi. Bên cạnh đó, sự cạnh tranh khốc liệt chính là đòn bẩy thúc đẩy sự trưởng thành của thị trường. Các đợt giảm giá liên tiếp cùng tình trạng dư cung đều là tín hiệu của một thị trường đang tiến tới độ chín, cho thấy quá trình thanh lọc từ nhiên của ngành và chỉ những doanh nghiệp có kỷ luật tài chính và năng lực đổi mới mới có thể tiếp tục tồn tại. 

Mở rộng xuất khẩu là con đường tất yếu khi sức tiêu thụ trong nước chạm ngưỡng giới hạn. Hoạt động bán hàng ra quốc tế hiện nay đóng vai trò là trụ cột kinh tế thay vì chỉ là kế hoạch bổ sung. Hệ sinh thái xe điện Trung Quốc hiện nay đang chuyển sang thời kỳ hợp nhất và tái cơ cấu chiến lược. Ngành này sẽ tiếp tục đi lên nhưng đòi hỏi tính kỷ luật cao hơn và sự khác biệt rõ rệt giữa các đối thủ. Tương lai của người sử dụng xe điện vẫn rất hứa hẹn với nhiều sự lựa chọn, nhiều dòng xe mới, cùng hệ thống trạm sạc ngày một tốt hơn. Tuy nhiên, sự tồn tại lâu dài của các hãng xe vẫn sẽ phụ thuộc vào năng lực cạnh tranh trên trường quốc tế cũng như sức mua từ thị trường nội địa.

___

Chuyển ngữ: Thuỳ Dương

Nguồn tham khảo: Joe Lim/LUXUO