Món nước Việt Nam từ lâu đã trở thành một phần di sản trong đời sống ẩm thực Việt, lưu giữ tinh hoa văn hóa qua từng vùng miền. Từ phở Bắc, bún bò Huế đến hủ tiếu miền Nam, các món ăn truyền thống ngày nay còn được nâng tầm bằng tư duy sáng tạo của nền ẩm thực hiện đại, góp phần đưa ẩm thực Việt Nam đến gần hơn với giới mộ điệu ẩm thực quốc tế.

Giữa nhiều sắc màu của nền ẩm thực Việt Nam, món nước luôn được xem là một phần không thể thiếu trong đời sống văn hóa và tinh thần của nhiều thế hệ. Sự hiện diện của phở, bún, hủ tiếu hay mì nước, bánh canh không chỉ xuất hiện trong bữa ăn quen thuộc của người Việt Nam, mà còn thể hiện sự khéo léo trong cách lựa chọn nguyên liệu, kết hợp gia vị và cân bằng hương vị. Chính những giá trị ấy đã giúp món nước Việt Nam trở thành một phần quan trọng trong văn hóa ẩm thực, đồng thời góp phần giới thiệu chiều sâu của ẩm thực Việt Nam đến cộng đồng thực khách quốc tế thông qua những mô hình fine dining trong bối cảnh hiện đại. 

Xem thêm:

Khi ẩm thực đưa ta về tuổi thơ

Từ mâm cơm nhà đến top đầu ẩm thực Đông Nam Á

Ảnh: Bazan Travel

Ẩm thực Việt Nam từ lâu đã gắn bó mật thiết với những món ăn có nước dùng, bắt nguồn từ sự kết hợp giữa truyền thống lâu đời và điều kiện tự nhiên đặc trưng của một quốc gia mang khí hậu nhiệt đới gió mùa. Nhiệt độ và độ ẩm cao, cùng nhịp sống thường xuyên diễn ra ngoài trời khiến nhu cầu bổ sung nước và tìm kiếm cảm giác dễ chịu trong bữa ăn trở thành một phần quen thuộc của sinh hoạt hằng ngày. Chính sự phù hợp ấy đã giúp các món nước giữ vị trí quen thuộc trong bữa ăn của nhiều gia đình Việt. Từ mâm cơm gia đình với bát canh đến những hàng quán phở, bún, cháo phục vụ món nước từ sáng sớm đến tối muộn, các món ăn này dần hòa vào đời sống ẩm thực theo cách tự nhiên. 

Ảnh: Taste

Bên cạnh sự hiện diện lâu đời trong văn hóa ăn uống của người Việt, các món nước truyền thống cũng ngày càng được biết đến rộng rãi trên bản đồ ẩm thực quốc tế khi chính thức lọt top 10 món nước ngon nhất Đông Nam Á do tạp chí ẩm thực quốc tế Taste Atlas công bố, với 7 món nước trải dài khắp Bắc Trung Nam, mang lại niềm vinh dự to lớn cho nền ẩm thực lâu đời của quốc gia, đồng thời tạo nên một làn sóng hiếu kỳ đối với thực khách bốn phương. 

Xem thêm:

Dining Library: Cuộc cách mạng ẩm thực cao cấp tại Đông Nam Á

Theo dõi xu hướng ẩm thực thế giới qua các giải thưởng hàng đầu

Mỗi vùng đất Việt kể một câu chuyện thông qua nước dùng 

Từ Bắc chí Nam, mỗi vùng miền của Việt Nam đều sở hữu những món nước mang hương vị riêng, chẳng hạn như món nước của miền Bắc thì có vị thanh, miền Trung lại đậm vị, còn miền Nam thì có vị ngọt hơn. Những hương vị này được hình thành từ địa hình, khí hậu, nguồn nguyên liệu bản địa và truyền thống ẩm thực lâu đời. Chính sự đa dạng ấy đã tạo nên bức tranh ẩm thực nhiều màu sắc với những cách chế biến và nêm nếm khó có thể trộn lẫn.

Phở Bắc là tinh hoa của ẩm thực Việt

Ảnh: People’s Army Newspaper Online

Nhắc đến miền Bắc là nhắc đến món phở với hương vị thanh tao và thơm lừng, gắn với hai địa phương được xem là “cái nôi” của món ăn là Nam Định và Hà Nội. Từ những gánh hàng rong len lỏi trên các con phố đầu thế kỷ XX, phở đã dần trở thành món ăn đồng hành cùng đời sống thường nhật của người Việt Nam, và ngày nay đã được kênh CNN tiếp tục đưa vào top 20 món nước ngon nhất thế giới. 

Ảnh: TRE Vietnamese Kitchen

Nước dùng của phở thường được ninh từ xương bò hoặc xương gà trong nhiều giờ, kết hợp quế, hồi cùng các loại gia vị truyền thống để tạo nên mùi thơm đặc trưng và vị ngọt tự nhiên từ xương và thịt. Theo dòng chảy của lịch sử, phở không ngừng lan tỏa đến mọi vùng miền, được biến tấu để phù hợp với khẩu vị địa phương, song kỹ thuật nấu nước dùng cùng những giá trị truyền thống của món ăn vẫn được gìn giữ qua nhiều thế hệ.

Cùng với sự phát triển của nền ẩm thực cao cấp tại Việt Nam, phở cũng ngày càng hiện diện trong các nhà hàng fine dining khi các đầu bếp lựa chọn diễn giải lại hương vị truyền thống bằng kỹ thuật chế biến hiện đại và tư duy ẩm thực mới. Các nhà hàng nổi tiếng như Ănăn Saigon, T.U.N.G Dining hay GIA Restaurant đã nhiều lần khai thác phở Việt trong các thực đơn trải nghiệm (tasting menu), cho thấy một hương vị gắn liền với nhiều thế hệ người Việt nay đã trở thành nguồn cảm hứng sáng tạo của thế hệ đầu bếp đương đại.

Xem thêm:

#DiningLibrary The Dining Curator Issue: Peter Cường Franklin – “Ẩm thực Việt Nam năng động, nhưng cần nhiều nỗ lực hơn nữa”

Bún bò Huế mang theo tinh thần cố đô trong từng tầng vị

Gánh bún bò truyền thống tại Huế vào thập niên 1950. Ảnh: Viện Kỷ Lục Việt Nam

Theo nhiều giai thoại dân gian, bún bò được cho là bắt nguồn từ thời chúa Nguyễn. Từ những nguyên liệu quen thuộc của địa phương như bún gạo, thịt bò và các loại gia vị bản địa, món ăn dần được nâng niu qua bàn tay của nhiều thế hệ người dân xứ Huế. 

Ảnh: wowweekend

Khác với sự thanh nhẹ của phở, nước dùng của bún bò Huế mang đến sắc thái đậm đà với hương thơm của sả, vị đặc trưng từ mắm ruốc, vị cay của ớt cùng nhiều loại gia vị bản địa. Từng lớp hương vị được kết hợp một cách trau chuốt, thể hiện sự cầu kỳ trong ẩm thực cung đình và văn hóa ẩm thực của vùng đất cố đô.

Không chỉ hiện diện trong những quán ăn lâu đời, bún bò Huế ngày nay còn bước vào các không gian ẩm thực tinh tế như Aiii House Saigon, Nôm Dining thông qua các set menu theo mùa. Các đầu bếp ngày nay đã lựa chọn khai thác tinh thần của món ăn thay vì tái hiện nguyên bản, chắt lọc những yếu tố làm nên bản sắc như nước dùng, mắm ruốc hay các loại gia vị địa phương, kết hợp cùng nguyên liệu cao cấp, để kể lại câu chuyện ẩm thực miền Trung dưới góc nhìn mới mà vẫn không hề đánh mất giá trị nguyên bản.

Xem thêm:

Casual fine dining – “Phép lai” giữa ẩm thực tinh tế và sự thoải mái

Hủ tiếu miền Nam song hành cùng câu chuyện văn hóa của vùng sông nước

Ảnh: Lao Dong Newspaper

Vùng đồng bằng sông Cửu Long từ lâu được biết đến như nơi hội tụ của nhiều dòng chảy văn hóa, tạo nên nền ẩm thực đa dạng và mang dấu ấn riêng của vùng đất phương Nam. Trong số đó, hủ tiếu và bánh canh trở thành một món nước tiêu biểu và phản ánh rõ tinh thần cởi mở cùng khả năng dung hòa của con người miền sông nước. Xuất phát từ ảnh hưởng của ẩm thực người Hoa khi du nhập vào Nam Bộ, hủ tiếu đã trải qua quá trình biến đổi để phù hợp với khẩu vị và nguồn nguyên liệu bản địa. 

Ảnh: Nesta Hotel Group

Tại Mỹ Tho, Tiền Giang, hủ tiếu gắn liền với danh tiếng của vùng đất trồng lúa màu mỡ, nổi bật với sợi hủ tiếu làm từ gạo Gò Cát có độ dai đặc trưng, dùng cùng nước lèo nấu từ xương ống và mực khô nướng để tạo vị ngọt thanh. Trong khi đó, hủ tiếu Sa Đéc của Đồng Tháp lại gây ấn tượng bởi sợi bánh màu trắng đục, hơi dẹt, có độ mềm và dai vừa phải, kết hợp cùng phần nước dùng đậm đà mà nhẹ vị. 

Phiên bản tái hiện đầy sáng tạo của món Hủ Tiếu Sài Gòn xưa tại nhà hàng ORYZ Saigon. Ảnh: Epicure Vietnam

Những giá trị ấy tiếp tục được gìn giữ và làm mới khi hủ tiếu cùng các món nước phương Nam bước vào những nhà hàng chú trọng đến trải nghiệm như ORYZ Saigon hay TRE Dining. Từ những hương vị gắn bó với đời sống vùng sông nước, các đầu bếp đã khai thác lại hương vị truyền thống bằng cách xử lý nguyên liệu tinh tế hơn, cân chỉnh gia vị hài hòa và chăm chút từng chi tiết trong cách trình bày. Mỗi thành phần trong món ăn đều được cân nhắc để tạo nên sự hài hòa giữa nét quen thuộc và cảm nhận mới mẻ để kể lại câu chuyện văn hóa theo cách gần gũi và phù hợp với bối cảnh hiện đại hơn.

Xem thêm:

Dining Library: Văn hóa ẩm thực – Từ quốc gia đến quốc tế

Gói trọn tinh túy trong một bát tròn vị

Ảnh: bonbroth.sg

Bên cạnh giá trị văn hóa được gìn giữ qua nhiều thế hệ, món nước Việt còn đáp ứng những nhu cầu ăn uống ngày càng được quan tâm trong đời sống hiện đại nhờ sự cân bằng về thành phần dinh dưỡng và cách kết hợp nguyên liệu. Theo các chuyên gia dinh dưỡng, hàm lượng nước trong thực phẩm góp phần hỗ trợ quá trình bổ sung chất lỏng cho cơ thể, đồng thời giúp món ăn trở nên dễ thưởng thức và phù hợp với nhiều khẩu vị khác nhau. Hơn nữa, nhờ quá trình ninh chậm, nước hầm xương bò tiết ra có thể hòa quyện vào nước dùng, tạo nên vị ngọt tự nhiên, độ đậm đà và một phần dưỡng chất như gelatin, collagen cùng các khoáng chất có trong nguyên liệu như sắt, kẽm, magie, giúp xương chắc khoẻ và cơ thể dễ tiêu hoá hơn. 

Ảnh: Noshing with the nolands

Song song đó, trong mỗi một tô món nước, mỗi thành phần đều đảm nhận một nhiệm vụ riêng để tạo nên tổng thể hài hòa, khi nước dùng cung cấp nước cho cơ thể, thịt và hải sản cung cấp nguồn đạm cần thiết, rau xanh và rau thơm tạo sự cân bằng, trong khi bánh phở, bún hay mì bổ sung lượng tinh bột phù hợp cho bữa ăn. Những nguyên liệu quen thuộc như gừng, hành, sả, ớt cùng các loại thảo mộc địa phương tiếp tục làm phong phú hương vị, tạo nên nhiều lớp cảm nhận trong từng lần thưởng thức. 

Nhờ sự kết hợp hài hòa giữa dinh dưỡng, hương vị và cảm giác nhẹ nhàng khi thưởng thức, món nước đã trở thành nét tinh túy trong văn hóa ẩm thực Việt, thầm lặng kể câu chuyện về sự hình thành cùng những thăng trầm của từng vùng đất bằng nhiều ngôn ngữ ẩm thực khác nhau, từ đó trở thành cầu nối đưa hương sắc Việt Nam đến gần hơn với bạn bè quốc tế.

Xem thêm:

Michelin Guide và ẩm thực Việt: Đến trễ và không dễ

___

Bài viết: Thuỳ Dương

Nguồn tham khảo: Tổng hợp